تاریخ تحولات جنگ ها

تاریخ تحولات جنگ نشان می دهد که جنگ ها به چهار نسل تقسیم بندی شده اند. جنگ های نسل اول شامل جنگ های دوره تاریخی از پیدایش بشر تا اختراع سلاحهای گرم و متکی بر سلاحهای سرد می شود.

دوره تاریخی جنگ های نسل دوم، شامل اختراع و بکارگیری سلاحهای گرم تا زمان ورود ماشین به عرصه نبرد می شود.

جنگ های نسل سوم یا جنگ های مکانیزه با اختراع و بکارگیری ماشین های جنگی و توسعه عرصه نبرد به هوا و زیر دریا شروع و تا دوره معاصر ادامه داشته است. تهاجم ارتش بعث عراق و دوره هشت ساله دفاع مقدس یکی از مهمترین تجارب جنگی بشر در این دوره است.

مشخصه های جنگ های نسل سوم، تاکید بر جنک سخت شامل حجم انبوه و گسترده درگیری های فیزیکی بین طرفین، اصرار بر کسب برتری های تاکتیکی، تاکید بر انهدام واحدها و یگان های دفاعی، بکارگیری حجم انبوه مهمات و سلاحهای معمولی وغیردقیق، تکیه بسیار زیاد بر نبرد زمینی و محدودیت در هوا وعدم بهره مندی ازفضا درنبرد، تکیه بر حجم انبوه نیروی انسانی، دشواری های مدیریت صحنه نبرد و پشتیبانی ها، گستردگی خسارت و تلفات وارده به غیرنظامیان، طولانی تر شدن دوره جنگ، خطرپذیری و هزینه بسیار بالا است.

جنگ های نسل چهارم با شروع دوره انقلاب علوم و فناوری ها، بخصوص فناوری اطلاعات، ارتباطات، الکترونیک و رایانه در سال های اخیر، جنگ های نسل چهارم طراحی و در چند جنگ اخیر نیز تجربه شده است و سیر تکاملی خود را طی می کند. مشخصه های این نوع جنگ ها شامل «تاکید بر جنگ نرم چون جنگ اطلاعاتی، روانی، تبلیغاتی، سایبری، بکارگیری موضعی و مقطعی جنگ سخت مانند جنگ با ضربات محدود برای تقویت و پشتیبانی جنگ نرم، تاکید بر جنگ الکترونیک پیشرفته، تکیه بر شبکه گسترده و سامانه های پیشرفته و هوشمند سنجش از راه دور است. تکیه بر سلاحها و تجهیزات هوشمند و پیشرفته و دقیق، توسعه توانمندی ها و کسب برتری کامل در هوا، گسترش عرصه جنگ به فضا، پرهیز از درگیری قطعی در جنگ سخت قبل از اطمینان از پیروزی در جنگ نرم و شروع همزمان نبرد در خط و عمق نزدیک ودور یا گسترش عرصه نبرد به همه سطوح جغرافیایی کشور هدف از دیگر مشخصه های جنگ های نسل چهارم است.

در این جنگ ها بر انهدام زیرساخت های ملی و مراکز حیاتی، حساس و مهم کشور در اولویت نخست اهداف تهاجم است و بر قطع ارتباط رهبری و مدیریت دفاعی و عمومی کشور با مردم و نیروهای دفاعی در گام نخست تهاجم تاکید می شود.

الزامات و ویژگی های دفاع موثر در جنگ های نسل چهارم بر اساس اظهار نظر کارشناسان، ضرورت برنامه ریزی وآغاز طرحهای جامع دفاع قبل از شروع درگیری های آشکار، توسعه همه جانبه تدابیر دفاعی به منظور افزایش ضریب پایداری ملی، گسترش طرحهای دفاعی در سطح تمامی نقاط هدف در جغرافیای کشور و حوزه سرزمینی ملی به روش دفاع نقطه ای است.

تاکید ویژه بر دفاع غیرعامل، اتکا به ایمان، هوشیاری، روحیه و توان دفاعی مردمی، توجه وتاکید بر راهبرد و اصول دفاع نامتقارن، شناسایی و رفع ضعف های ذاتی فناوری ها و آسیب پذیری های ساختاری وسیستمی، تمرکز بر اولویت های دفاعی وتمرکز تلاش ها برارتقای روحیه و اراده ملی برای دفاع از دیگر الزامات و ویژگی های دفاع موثر در جنگ های نسل چهارم است.